مسجد جمعه ورامین از نگاهی دیگر
این مسجد قدیمی متعلق به دوره ایلخانی بوده و گچبری های آن از زیباترین نمونه های گچ بری ایرانی هستند.بنای مسجد جامع ورامین در زمان سلطنت سلطان محمد‌ خدا‌بنده آغاز شده و در دوره پسرش به پایان رسیده است.
کد خبر: ۱۷۷۲۵
تاریخ انتشار: ۵۱ : ۱۷ - ۱۳ دی ۱۳۹۵
به گزارش تیترشهر: مسجد جامع ورامین که مسجد جمعه ورامین نیز نامیده می شود، یکی از قدیمی ترین ساختمان های شهر ورامین است. این مسجد قدیمی متعلق به دوره ایلخانی بوده و گچبری های آن از زیباترین نمونه های گچ بری ایرانی هستند.بنای مسجد جامع ورامین در زمان سلطنت سلطان محمد‌ خدا‌بنده آغاز شده و در دوره پسرش به پایان رسیده است.

سبک معماری مسجد جامع ورامین ایلخانی است که در حقیقت ادامه سبک سلجوقی بوده است. در این جا قسمتی از سفرنامه مادام دیولافوا را كه در هنگام بازدید از ورامین در عهد ناصر‌الدین شاه قاجار به رشته تحریر كشیده شده است را نقل می‌كنیم:«... باری پس از چهار ساعت راهپیمایی و پایمال كردن محصول مزارع و شنیدن نا‌ملایمات از زارعین بام مخروطی شكل و گنبد مینای مسجدی كه در میان مزارع سر بر‌آورده بود از دور پدیدار شد. این دهكده ورامین است. 
 
سبک تزئین و معماری مساجد دوره‏ی ایلخانی بیشتر دنباله‏ رو سبک دوره‏ی سلجوقی است،با این تفاوت که‏ گنبدها و ایوان‏ها رفیع‏تر شده و گچ‏بری و نقش‏ها به اوج‏ زیبایی و شکوه خود رسیده‏اند؛به طوری که هیچ سطحی‏ بدون نقش رها نشده است.
اولین بخش بنا،ایوان ورودی به حیاط مسجد است‏ که با آجرهای قهوه‏ای و کاشی‏های تک رنگ آبی،آبی‏ فیروزه‏ای،سرمه‏ای و سفید و با نقش‏های هندسی تزئین‏ یافته است.بالای سردر ورودی آن،کتیبه‏ی کاشی و معرق به‏ طول 206 متر قرار دارد.بخش اعظم این کتیبه از بین رفته‏ و باقی‏مانده‏ی آن آیاتی است که با کاشی سفید در زمینه‏ای‏ از کاشی‏های آبی لاجوردی و فیروزه‏ای پررنگ،کاشی‏کاری‏ شده است.
پس از ایوان ورودی وارد دالان کوتاهی می‏شویم که از روبه‏رو به حیاط مسجد و ایوان اصلی و از شرق و غرب به‏ شبستان‏ها مرتبط است.فضای داخلی شبستان‏ها از چندین‏ طاق،ستون و حجره تشکل شده که حاشیه‏ی اطراف هر طاق‏نما با نقشی متفاوت تزئین یافته است.داخل حجره‏ها دو طاقچه‏ی روبه‏روی هم و پنجره‏ای قوسی شکل روی‏ دیوار وسط آن دیده می‏شود.نقش‏های هریک از طاقچه‏ها نیز با دیگری متفاوت است و بالای بعضی از آن‏ها،اسامی‏ پیامبر(ص)،حضرت علی(ع)و نام اللّه گچ‏بری شده است. بین دو ایوان و شبستان‏ها،حیاط قرار دارد که حوضی کوچک‏ متعلق به دوره‏ی ساخت مسجد،وسط آن دیده می‏شود. دیوارهای حیاط مسجد با آجرهای قهوه‏ای و قرمز آجری‏ با نقوش هندسی شمسه،صلیب و ستاره هشت‏پر تزئین‏ گردیده که بین بعضی از شمسه‏ها نام اللّه با آجر برجسته‏ شده است.
انواع نقش‏های هندسی و تجریدی،کاشی‏کاری و آجرکاری‏ شده است.چند کتیبه‏ی خطی در دو طرف طاق ورودی‏ مسجد و بالای آن با خطوط کوفی،معقلی و ثلث به شکل‏ کم نظیری گچ‏بری شده که بین حروف با نقش‏های هندسی ترکیب و تزئین شده است.به علت وجود داربست‏های فلزی که برای‏ مرمت بنا نصب شده بود،عکس‏برداری از نقش‏ها و کتیبه‏های‏ ایوان به صورت کامل امکان‏پذیر نبود.
فضای داخلی مسجد به شکل چهاردیواری است.بالای‏ طاق‏های ورودی بستان‏ها(که چهار عدد هستند)،کتیبه‏های‏ خطی وجود دارد که زمینه‏ی آن‏ها با اشکال هندسی بسیار کوچک به رنگ آبی لاجوردی،کاشی‏کاری شده و در پایین‏ کتیبه‏ها،نام اللّه در قابی دایره‏ای شکل بین نقش‏های ظریف‏ هندسی،گچ‏کاری شده است.
گنبد عظیم مسجد با آجر و کاشی تزئین یافته و در وسط آن،نقش یک شمسه وجود دارد و گرداگرد آن با اسامی‏ پیامبر و نام اللّه در زمینه‏ی آجری،کاشی‏کاری شده است. زیر گنبد،محراب قرار دارد که از لحاظ نوع و نقش‏ها،بسیار بی‏نظیر و نوع گچ‏بری و تزئینات آن مانند محراب«مسجد عتیق اصفهان»است.انواع نقش‏های اسلیمی،هندسی و گیاهی به شکل پیچیده و ترکیبی در عین هماهنگی،در چندسطح با هم ترکیب و به صورت برجسته گچ‏بری شده‏اند. مسجد با خشت‏هایی از خاک همان منطقه که بسیار محکم‏ و مقاوم است،بنا شده و بین هر خشت،خشتی کوچک با نقش‏های تزئینی زیبا به اندازه‏ی تقریبی 5.3 در 7 سانتی‏متر وجود دارد.
از ویژگی‏های گچ‏بری این بنا،وجود نقش‏های تزئینی‏ ترکیبی متنوع و بی‏نظیری است که از ترکیب نقش‏های‏ گیاهی،اسلیمی و هندسی با یکدیگر به وجود آمده‏اند. هم‏چنین،داخل هر نقش با نقش‏های تزئینی دیگر پر شده و به همین دلیل،نقش‏های به کار رفته بسیار متعدد و متنوع‏اند.در تزئین این بنا،تنها از نقش‏های دوره‏ی اسلامی‏ استفاده نشده است،بلکه کهن‏ترین و باستانی‏ترین نقش‏های‏ تاریخ هنر ایران،مانند صلیب شکسته(چلیپا)،در ترکیب با نقش‏های دوره‏ی اسلامی به کار رفته‏اند.


 
                    

 

 مسجد جمعه ورامین

 

مسجد جمعه ورامین

 

مسجد جمعه ورامین

 مسجد جمعه ورامین

 مسجد جمعه ورامین

 مسجد جمعه ورامین

 مسجد جمعه ورامین

 مسجد جمعه ورامین

 

مسجد جمعه ورامین

 مسجد جمعه ورامین

نام:
ایمیل:
* نظر:
جدیدترین اخبار
پربازدید
پربحث